خبرنگاران شیعیان و تنگناهای سیاسی- مذهبی در عربستان

به گزارش وبگردی مهر، تهران- خبرنگاران- آل سعود طی دهه های گذشته همیشه به شکلی سیستماتیک و به وسیله اعمال تبعیض های هدفمند مانع از نقش آفرینی اقلیت شیعه در ساختار سیاسی عربستان شده است.

خبرنگاران شیعیان و تنگناهای سیاسی- مذهبی در عربستان

عربستان سعودی جامعه ای متنوع دارد. اگرچه اکثریت جمعیت آن را مسلمانان سنی مذهب تشکیل می دهند، با این حال شیعیان، اسماعیلی ها و صوفی ها اقلیت هایی در این کشورند. ارقام مربوط به تعداد و نسبت جمعیت غیرسنی مذهب عربستان متعدد بوده و از 7 درصد تا 25 درصد را شامل می گردد. با این حال آنچه می توان با قاطعیت بیان نمود آن است که اقلیت شیعی در این کشور نسبت قابل توجهی از جمعیت تشکیل را می دهد و مناطق حساس و قابل توجهی را در اختیار دارند. شیعیان به عنوان یک اقلیت متمایز به دلیل ویژگی ها، دیدگاه و نگرش مذهبی و استعداد سیاسی شان، به چشم بزرگترین رکن مخالفت در پادشاهی سعودی نگریسته می شوند.

شیعیان و اقتدارگرایی حکومت سعودی

جمعیت شیعیان در عربستان بین 5 تا 10 درصد اعلام شده است. با وجود این، خود شیعیان جمعیتشان را در این کشور 15 الی 20 درصد برآورد می نمایند که عمدتا در استان های شرقی و غنی از نفت کشور متمرکزند.

به طور کلی شیعیان از زمان تاسیس پادشاهی سعودی در این کشور مورد تبعیض واقع شده اند. اگر چه در زمان ملک عبدالله دولت گام هایی را در جهت بهبود روابط بین مذاهب شیعی و سنی برداشت اما اقدامات انجام شده محدود بود. شیعیان در عربستان کمتر در مشاغل رسمی به کار گرفته می شوند. فرصت های حضور در نهادهایی همچون پلیس و ارتش، نهادهای امنیتی، شهرداری، کلانتری، مناصب دانشگاهی و معاونت ساده یک مدرسه هم برای شیعیان بسیار محدود است و اگر فردی نیز در چنین نهادهایی به کار گرفته گردد چشم انداز ارتقاء شغلی آن بسیار محدود خواهد بود.

ورود شیعیان به دست کم 50 درصد از دانشگاه های عربستان ممنوع است و آنان از حق گواهی دادن در دادگاه ها نیز محرومند. در این کشور هیچ قاضی شیعه وجود ندارد. اینگونه تبعیض های سیاسی و اجتماعی سبب به حاشیه رانده شدن شیعیان شده است. کابینه عربستان هیچ عضو شیعی ندارد. شیعیان هیچ نفوذی در حکومت سعودی ندارند. گاهی در یک بخش صنعتی وزیری شیعی در کابینه حضور داشته، اما بجز این موارد، آنان تقریبا هیچ سمتی در سطوح رده بالای حکومتی نداشته اند.

ورود به دستگاه قضایی، واحد افسری ارتش، قوای امنیتی و گارد ملّی برای آن ها مجاز نیست. ظاهرا اشتغال در وزارت حج و وزارت امور اسلامی نیز برای آن ها ممنوع است. یکی از نمونه هایی که نشان از تبعیضات سیاسی بر علیه شیعیان دارد درصد ناچیز حضور منتخبین شیعی در انتخابات شوراهای مشورتی است. با وجود برخورداری حداقل 10 تا 15 درصدی شیعیان از جمعیت خالص عربستان، هیچ وزیر شیعی در کابینه حضور ندارد. از مجموع 60 نماینده انتخابی در دور اول (1993 م/1413 ق)، تنها یک کرسی به شیعیان رسید. افزایش تعداد نمایندگان به 90، 120 و 150 در دوره های بعدی، تنها این رقم را به دو نفر ارتقاء داد. در حالی که حداقل 6 نفر نماینده حق قانونی شیعیان در این دوره ها بود.

شریک کردن شیعیان در سطوح بالای قدرت و حاکمیت و برخورداری از میزانی از استقلال و اختیار از جمله مباحث و موضوعاتی است که هرگز موجب نگرانی و دغدغه خاطر سیاستگذاران حکومتی نشده و در نتیجه موجبات طرد و حذف شیعیان از عرصه های سیاسی را به دنبال داشته است. در حقیقت می توان گفت که به لحاظ سیاسی شیعیان از تمامی مشاغل مهم حکومتی محرومند و حتی در امور مربوط به مناطق خود نیز از حق خودمختاری و خودگردانی برخوردار نیستند.

هر چند در مقاطعی با انجام گفت وگوهای ملی میان حکومت و شیعیان، ورود شیعیان به نهادهایی چون مجلس شورای مشورتی و شوراهای استانی تحقق پیدا یافت، اما هیچ گاه به عنوان یک رویه منسجم از سوی حکومت دنبال نشده است.

عوامل و متغیرهای داخلی از جمله ساختار حکومت و مشروعیت نظامی سیاسی عربستان و ارتباط آن با سلفی گری و ایدئولوژی وهابیت در نوع رویکرد و سیاست سعودی ها در قبال شیعیان بسیار مشخص نماینده و تاثیرگذار بوده است. اتکای دولت عربستان به درآمدهای نفتی و ایدئولوژی وهابیت به منظور کسب مشروعیت و امنیت برای تداوم بقای سیاسی خود به احساس بی نیازی مقامات سعودی از مشارکت سیاسی شهفرایندان منجر شده است و در این میان شیعیان در معرض محرومیت و تبیعض بیشتری قرار گرفته اند.

نگاه آل سعود به شیعیان

جمعیت های شیعی عربستان در نقاط مختلف این کشور سکونت دارند. کانون های جمعیتی آنان در غرب (حجاز)، جنوب (مرز یمن) و عمدتاً در شرق (احساء) است. اکثریت جمعیت شیعه عربستان در نزدیکی منطقه استراتژیک سواحل نفت خیز خلیج فارس و نزدیک به کانون های پر جمعیت شیعی عرب (عراق، کویت، بحرین و یمن) و غیر عرب (ایران و پاکستان)، سکونت دارند.

از منظر امنیت و تجارت، شیعیان به ویژه در استان های شرقی نقش موثری را در ثبات مالی و سیاسی عربستان به لحاظ منطقه ای و بین المللی ایفا می نمایند. شیعیان به عنوان جمعیتی متمایز به دلیل ویژگی ها، دیدگاه ها و نگرش مذهبی و استعداد سیاسی شان همیشه به چشم بزرگترین رکن مخالف در پادشاهی عربستان سعودی نگریسته شده اند و این یکی از دغدغه های اساسی دولت سعودی می باشد و از زمان تشکیل این پادشاهی همیشه تحت نظر بوده و تمامی رفتارها و تحرکات آن ها تحت کنترل حکام سعودی قرار داشته است.

همچنین به واسطه وجود جمعیت 10 تا 15 درصدی شیعه در مناطق حساس کشوری که فرقه وهابیت اساس نفوذ پر قدرت خود را در حکومت آل سعود به تثبیت رسانده است، همیشه شیعیان به عنوان یک رقیب مذهبی - سیاسی تلقی شده اند.

...............

منابع:

1: مرکز بین المللی مطالعات صلح، تحلیل شرایط، صندلی و پتانسیل های جامعه شیعیان در عربستان سعودی بخش اول؛ صندلی و موقعیت شیعیان، کامران کرمی (http://peace-ipsc.org/fa/%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c)

2: مرکز بین المللی مطالعات صلح، تحلیل شرایط، صندلی و پتانسیل های جامعه شیعیان در عربستان سعودی بخش دوم؛ سیاست های تبعیض آمیز دولت سعودی، کامران کرمی (http://peace-ipsc.org/fa/%d8%aa%d8%ad%d)

3: فصلنامه ژئوپلتیک، سال دوازده، شماره اول، بهار 1395، صص 189 تا 216، بنیان های حفظ ثبات سیاسی در عربستان

4: سرانجام نامه صندلی شیعیان در نظام سیاسی اجتماعی عربستان سعودی، اصغر سبزواری، زمستان 1391، (http://old.iaush.ac.ir/defence/portal/main/r/?lan=18&nid=43)

5: فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و پنجم، شماره 2، تابستان 1390، منطق رفتار سیاسی و فرایند اسلام گرایی در جامعه سیاسی عربستان

منبع: ایرنا

به "خبرنگاران شیعیان و تنگناهای سیاسی- مذهبی در عربستان" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "خبرنگاران شیعیان و تنگناهای سیاسی- مذهبی در عربستان"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید